maart 2011 – de aap op de rots

Liturgie voor de viering waarin gedoopt worden Emmy en Luca, Ds. Wim Jansen

De aap op de rots
….. Ken je dat – zo’n stemmetje dat je probeert om je iets te laten doen wat niet goed voor je is?
Ik noem dat altijd: mijn aap…..
Soms kun je het niet laten om naar die stem te luisteren.
Dan kruipt de aap in jou op z’n rots……

Mattheüs 3:13-17, 4:1-11 (40 dagentijd 2011)

Voor de kinderen: De aap op de rots en de roepende Paaseitjes…
Doosje bij me met Paaseitjes…
Hoor stem uit tas: Wim, Wim, kom dan, pak me maar…
Verbazing spelen.
Weer stem: Wim, Wim, pak me nou! Eet me nou op…
O, zijn jullie het weer?
Kijk dan, Paaseitjes, ze willen dat ik ze opeet, maar ik doe het niet!
Ik krijg er een veel te dikke buik van.
Tegen tas: Nee, nee, ik geef er niet aan toe!
Je kunt roepen wat je wilt.

Ken je dat – zo’n stemmetje dat je probeert om je iets te laten doen wat niet goed voor je is?
Ik noem dat altijd: mijn aap.
Er woont een aap in mij die de baas probeert te spelen.
Pak nou dat Paaseitje, en nog een en nog een en nog een…
Ken jij die aap?
(ellebogen) Ik ga voordringen want ik wil eerst geholpen worden!
Ik wil mijn zin hebben en anders ga ik stampvoeten en huilen!
Ik wil het grootste stuk want ik heb er zo’n zin in!

Soms kun je het niet laten om naar die stem te luisteren.
Dan kruipt de aap in jou op z’n rots.
Maar je kunt altijd opnieuw beginnen.
Soms lukt het wel om te zeggen: Weg jij, in je hok!
Het is mij vandaag ook gelukt: ik neem geen Paaseitjes.
Die mogen jullie verdelen…
Ik zie jullie straks terug bij de doop:
Heel bijzonder, een moeder en een kind.

————

Meditatie

Lieve mensen, in het bijzonder Emmy en Rolf,
er is altijd een nieuw begin,
ook al probeert die aap in jou op z’n rots te kruipen,
en al lukt het hem soms – er is altijd een nieuw begin.
Die aap op de rots, in de bijbel noemen ze dat de duivel.
Niet voor niets had Luther het over de duivel als “de aap van God”.
Degene die God probeert na te apen,
je alter ego, die in jouw leven voor God wil spelen.
En het gaat precies zoals Mattheüs het vertelt:
Juist als je met een schone lei bent begonnen,
na het verhaal over de doop, schoongewassen, blanco, nieuw begin,
juist dan begint die aap zich te roeren.
Stef Bos heeft een liedje over dit verhaal geschreven,
over dit duel tussen Jezus en de duivel:

Laat je zien, kom uit het donker,
want de volle maan geeft licht.
Bekijk me met je holle ogen
en met je marmerbleek gezicht.
Nu is het jij en ik, jij en ik, jij en ik … jij en ik!

Maar er is altijd een nieuw begin.
Jazeker, dat zegt het verhaal van de doop:
alles is altijd een nieuw begin, het hele leven.
Niet alleen nu jullie aan het begin staan van jullie leven met Luca,
maar elke nieuwe dag, elke nieuwe lente, elk seizoen, elk jaar,
elk nieuw leven, elke geboorte, zelfs elke dood.
Dan stijg je weer op uit het water, zoals Jezus deed,
en mag je opnieuw beginnen,
omgeven door de vrede van God: de duif van de Geest.

Maar koud ben je opnieuw begonnen,
of daar dient die aap zich aan
en word je weer gedwongen het duel aan te gaan:
nu is het jij en ik, jij en ik …
Ze horen bij elkaar, die verhalen van de doop en de verzoeking,
want zo gaat het in het leven:
Juist na elk nieuw begin word je aangevochten,
aangevochten door de aap op de rots.
Het is typisch, dat ben jij niet zelf, je valt er niet mee samen.
Hij is wel een deel van jou, maar je bent het niet.
… Misschien ben jij een deel van mij… zingt Stef Bos dan ook.
De aap op de rots, die spreekt uitsluitend jouw ego aan,
datgene in jou dat wil overleven, dat bang is voor de ander
en zich daarom groot wil maken,
nooit jouw echte, nooit jouw hele mens-zijn,
nooit jouw kind van God zijn.
Kijk maar naar het verhaal:

Waarop speculeert de duivel bij Jezus?
Op zijn ego.
Gebruik dat mooie talent dat je hebt toch voor je eigen gewin.
Gebruik je talent als een trucje.
Moet je kijken wat jij allemaal in huis hebt.
Jij hoeft geen honger te lijden, jij hoeft jezelf niets te ontzeggen,
jij met je fantastische gaven, je mooie smoeltje, je vlotte babbel…
We hebben toch ook allemaal een haarscherp oog voor teveel ego?
Dat ervaren we al snel als onuitstaanbaar!
Godfried Bomans beschrijft hoe het er gaandeweg insluipt,
hoe de aap stiekem op zijn rots kruipt.
Je geeft een lezing, vertelt hij, vanuit je ziel, volkomen integer.
Je geeft de lezing nog eens en nog eens.
Je krijgt feilloos door waar mensen van gecharmeerd zijn,
waar je mee scoort – je gaat jezelf een hele Piet vinden
en je gaat je trucje herhalen.
Hoeveel bekende Nederlanders zien we niet die deze weelde niet aankunnen
en al te vervuld zijn van zichzelf..??
Of – tweede verleiding:
Jij hoeft niet voorzichtig te zijn,
niet zorgvuldig om te gaan met je leven.
God is altijd aan jouw zijde.
Leef toch lekker raak! – Kan jou het schelen…
Jij hebt toch een streepje voor bij God.
Leef toch gerust roekeloos en onverantwoord.
Anderen krijgen ongelukken als ze over de wegen scheuren, jij niet!
Jij bent onsterfelijk, jij kunt je alles permitteren.
Weet je waarom?
Omdat jij zo bijzonder bent…
En het bouwen van kerncentrales op zo’n kwetsbare breuklijn als in Japan –
heeft dat ook met die aap te maken?
Of:
Als je nou je leven in dienst stelt van je ego,
als je één keer een knieval maakt voor die aap op z’n rots,
als je nou eens goed aan jezelf denkt dan is de hele wereld van jou,
doet iedereen immers:
ja joh, de brutalen hebben de halve wereld, dat weet je toch.
Kijk mij eens groeien op mijn rots, zegt de aap,
kijk mij eens trommelen op mijn borst!
Ik heb macht, ik heb aanzien, ik ben iemand, ik ben een Khadafi!
De wereld ligt aan mijn voeten.

Het gaat hem om meer dan een Paaseitje.
Het gaat hem om jouw ego,
het cirkelen om jezelf, als centrum van je eigen leven.
Het gefocust zijn op jouw overleven,
door roeien en ruiten als het moet,
desnoods ten koste van anderen…

Ten koste van anderen, ja, maar vooral ten koste van … jezelf.
Want jij bent die aap niet.
Jij bent mens, mens van God.
Jij bent niet alleen maar die bange ego,
alleen maar gericht op eigen overleven.
Jij bent mens, in samenhang met de ander,
met het grote geheel van leven en liefde,
met God als centrum en doel van je leven.
Dat is jouw bestemming.
En daarom word je zo doodongelukkig
als je teveel naar die aap luistert.
Hij trekt jou uit het spoor.
Hij zuigt jou weg van je bestemming
mens van elkaar en mens van God te zijn.
Doodvermoeiend is het om altijd maar met jezelf in de weer te zijn,
bang te zijn dat je tekort komt.
Jezus dient hem dan ook van repliek:
Het is heel verleidelijk maar ik doe het niet.
De weg van Jezus bevrijdt ons van ons ego, bevrijdt ons van de aap
en voert ons naar het complete mens-zijn…

Dat is het leven, denk ik:
De aap in jezelf herkennen, God in jezelf herkennen,
en het duel aangaan.
In dit duel is de stilte het beste wapen.
40 dagentijd is de stille tijd.
In de stilte, in de bewustwording van jezelf, word je de aap op de rots gewaar.
Alleen in de inkeer, de introspectie, zie je ‘m zitten.
In de stilte vind je de kracht die aap met zachte hand de deur te wijzen.
Sterker nog, dan verdwijnt hij vanzelf!
Luidruchtig als hij is heeft hij aan de stilte een broertje dood.
Daar kan hij niet tegen…

Dit is het leerproces van het leven.
Van nature is een mens nu eenmaal egocentrisch,
kijk maar naar baby’s – dat kan ook niet anders.
Er zit, Rolf en Emmy, ook een aapje in Luca.
Dat is niet slecht of zondig, het is natuurlijk.
Maar het hoort wel tot de menselijke bestemming
om dat af te leren, in jezelf te kijken en te durven duelleren,
om jezelf en Luca te leren wie wie is:
wie is nou de aap en wie is God daarbinnen?
Soms lukt het om de aap te weerstaan, soms ook niet.
Dat is niet erg.
Er is altijd een nieuw begin.
Amen.

Gebeden
Om de lente loven wij U,
om elk nieuw begin dat Gij zijt,
om het licht van elke morgen,
om het nieuwe leven in een kind,
om uw doop van al wat leeft,
om liefde die met nieuwe ogen ziet.
Voor uw wereld bidden wij U,
voor de mensen in Libië, Egypte en alle landen waar geweld en haat heersen,
voor de getroffenen door de aardbevingen, de tsunami’s en kernreactorproblemen in Japan,
voor de vermisten, de vluchtelingen en de slachtoffers,
voor onze eigen samenleving bidden we U,
voor ouders en hun kinderen,
voor de armen onder ons,
voor zieken, eenzamen, allen die in rouw verkeren,
voor de stervenden,
voor de mensen in onze eigen gemeenschap,
onze eigen kring van geliefden,
in de stilte

Wij bidden het gebed dat Jezus ons leerde:
Onze Vader…

20 maart 2011
Aanvang: 10.30 uur
Vrijzinnig Hervormden Delft, Waalse Kerk
Voorganger: ds. Wim Jansen
Organist: Christo Lelie

Welkom en mededelingen

De Paaskaars wordt aangestoken
Intochtlied: Heer, onze Heer, hoe zijt Gij aanwezig (lied 2 Tussentijds)
We zijn stil voor het geheim van het leven en van God…
Bemoediging:
Vg.: Onze hulp in de naam van de Eeuwige
Allen: die hemel en aarde gemaakt heeft.
Vg.: De vrede van Christus met u
Allen: ook met u de vrede van Christus, amen.
Drempelgebed:
Vg.: Gij Eeuwige, bron van licht
Allen: Kom over ons
Vg.: Gij Eeuwige, bron van leven
Allen: Kom over ons en geef ons kracht
Vg.: Gij Eeuwige, bron van liefde
Allen: Kom in ons en vuur ons aan, amen.
Zingen: Taizé – Mijn vrede laat ik u (1 allen, 2 linkse vak, 3 rechtse vak, 4 allen)

Kyriëgebed, eindigend met: Zo bidden wij U zingend: Heer, ontferm U…

Zingen (als gebed bij de opening van de Schriften): Gez. 250:1,4

Voor de kinderen: De aap op de rots oftewel de roepende Paaseitjes

Zingen: Gez. 172:1

Lezing: Mattheüs 3:13-17

Zingen: Gez. 172:2

Lezing: Mattheüs 4:1-11

Zingen: Gez. 172:3,4

Meditatie

Orgelspel

DOOPLITURGIE:

Zingen: Jouw leven staat aan het begin, vers 1 (nr. 99, Tussentijds)

Inleiding en naamgeving:

Op deze zondag zullen in ons midden gedoopt worden Emmy van Eikeren en Luca, het zoontje van Emmy en Rolf. Zoals de apostel Paulus zei:

“Niemand leeft voor zichzelf,
niemand sterft voor zichzelf.
Wij leven en sterven voor onze God, die de eeuwige liefde is,
Hem behoren wij toe.”

De doop is een teken dat jullie en jullie kind toebehoren aan God en geborgen zijn in de liefde.

Met welke namen ben jij gekend bij God en mensen en willen jullie dat jullie kind gekend is bij God en mensen, te beginnen bij jou zelf:

Antwoord Emmy:…

En jullie kind:

Antwoord Rolf:…

Jullie namen mogen geschreven staan in de palm van Gods hand.

Zingen: Jouw leven, vers 2 (99 Tussentijds)

Doopgebed:

Eeuwige, wij zegenen U
om het geheim van geboorte,
om het wonder van leven,
om liefde die Gij in ons wekt.
Ga met ons de weg naar het leven in U,
ga met ons de weg door het water,
zoals wij geboren werden uit water.
Zoals Gij hebt tevoorschijn geroepen
de aarde uit de oervloed,
Noach uit de zondvloed,
Israel uit de Schelfzee,
Jezus uit de Jordaan –
zo worden ook wij tevoorschijn geroepen
om op te staan tot een leven in eeuwige liefde.
Zend dan uw levensadem over dit water van de doop
en raak hen aan:

zodat er altijd een nieuw begin voor hen zal zijn.
Amen.

Doopvragen:

Vertrouw je jezelf en je kind toe aan God, in goede en kwade dagen, in voorspoed en in tegenspoed? En ben je bereid te aanvaarden dat ook dit kind eenmaal zijn eigen weg zal gaan?

Willen jullie samen leven voor elkaar, voor jullie kind, hem behoeden en leiden – de ruimte in? Beloof je daarbij gestalte te geven aan Gods liefde in je wijze van leven en opvoeden – in wijsheid, geduld, rechtvaardigheid en goedheid?

Beloof je het verhaal van Gods liefde aan jezelf, aan elkaar en aan jullie kind te vertellen en hem een plek te bieden waar hij kan groeien in God, opdat hij eenmaal zijn doop zal kunnen beamen?

Beloof je te doen wat in je vermogen ligt om elkaar bij te staan en te steunen in de liefde voor je kind en in het vervullen van de gegeven belofte?

Wat is hierop jouw antwoord?

Antwoord Emmy:…

Antwoord Rolf:…

De gemeente, met de kinderen die terugkomen van de nevendienst, vormt een kring bij de doopvont
Zingen: Jouw leven staat aan het begin, vers 3 (99 Tussentijds)
Rolf en Emmy met Luca komen bij de doopvont staan.

Bediening van de heilige doop aan

Emmy Francisca Katinka

en

Luca Gert Adriaan

Zingen: Jouw leven, vers 4 (99 Tussentijds)

Uitspreken van de zegen /aansteken en overhandiging doopkaarsen

De Eeuwige zegent jou en behoedt jou,

de Eeuwige doet zijn aangezicht over jou lichten en is jou genadig,

de Eeuwige verheft zijn aangezicht over jou en geeft je vrede.

Amen.

Nu worden de doopkaarsen aangestoken aan de Paaskaars en overhandigd aan Luca en de doopouders met de woorden:

LICHT VAN CHRISTUS.

Zingen: Jouw leven, vers 5 (99 Tussentijds)

Iedereen gaat weer op zijn plaats zitten

Gebeden

Inzameling van de gaven

Slotlied: Taizé – Bless the Lord, my soul (1 allen, 2 vrouwen, 3 mannen, 4 vrouwen, 5 allen)

Zegen: Zegene u allen de eeuwige Liefde, in Vader, Zoon en heilige Geest, amen.