mei 2011 – pinksteren

Ds. Wim Jansen.
één zijn van hart en ziel,
alles gemeenschappelijk, hetgeen betekent:
geen armoede, maar gedeelde eenvoud,
gezamenlijke maaltijden, vreugdebetoon,
gerichtheid op het licht, op God:
een heerlijke commune om in te leven – toch?

Het is maar de vraag of het ooit echt zo geweest is.
Het lijkt meer een blauwdruk van hoe het er uit zou kunnen zien,
een opmaat voor het rijk van God.
Feitelijk is dit het verhaal van een nieuwe schepping.
De gebruikte woorden wijzen daar ook op:
Wind, taal, één zijn, en vooral natuurlijk:
Geest, de goddelijke levensadem die zich uitstort als zaad
en alles bevrucht en bezielt.
Dat is wat Lukas hier doet:
Het scheppingsverhaal opnieuw vertellen.
Zo zou het kunnen.
Als mensen werkelijk vanuit Pinksteren leven,
geraakt en bezield door de Geest,
dan komt het er zó uit te zien:
een nieuwe schepping,
een hartverwarmende gemeenschap van mensen,
geïnspireerd door de liefde…

…maar… wel in alle vrijheid!
Er is geen sprake van dwang om je bezit af te staan.
Er hoeft niets.
Het slagen van zo’n communiteit staat of valt ook met de vrijheid.
Hier lijkt het allemaal spontaan te gebeuren.
Vanuit zichzelf, uit vrije wil, sluiten mensen zich aan,
delen hun maaltijden en hun bezittingen,
bekommeren zich om elkaar,
laten zich maar al te graag onderrichten in de woorden van Jezus,
en vertoeven in de nabijheid van God –
niet uit dorre plicht, wetticisme of angst,
maar vanuit een authentiek verlangen.
Dat is dan ook het meest kenmerkende aan deze commune:
De vrijheid en de liefde in een.
In tegenstelling tot bijvoorbeeld een andere commune uit hun dagen,
die van de Essenen, waar Johannes de Doper connecties mee had:
de Qumran-gemeenschap bij de grotten van de Dode Zee.
Daar golden de verplichtingen van:
Geen eigen bezit, strenge regels, vasten en boete.
De gemeenschap daarentegen die leeft uit Pinksteren,
zoals Lukas hier zo beeldend beschrijft, legt geen regels op,
leeft in wind en vuur,
lijkt vooral uitnodigend en open te zijn,
open voor iedereen die zich aangesproken voelt
door een intense beleving van God,
door de liefde die deze mensen uitstralen.
Er wordt niet van ons gevraagd zo’n commune precies na te bootsen.
In verschillende gestalten zien we de kern ervan:
Een kern van Godvertrouwen, eenheid,
liefde, niet als gevoel, maar als bewuste keuze,
als diepste drijvende kracht.
We zien zulke communes in de vorm van kloostergemeenschappen,
maar ook als kleine woongroepen,
of in de nog kleinere cel van het gezin of twee geliefden,
en ook in de aller kleinste cel
van: jij alleen met jezelf en God –
ook die telt mee als commune van liefde.
Het gaat niet om de uiterlijke vorm,
maar om dat ene: het geheim.

Wat is het geheim?
Wat is de essentie van hun één zijn?
Hoe krijgen ze dat voor elkaar?
Hoe krijgen wij, zo verschillende mensen met verschillende belangen,
dat hartverwarmende voor elkaar?
Door ons toe te wenden naar de ene zon die ons verwarmt: God.
Door je te laven aan het vuur van Pinksteren.
Door je te laten meenemen door de storm van de Geest.
Door de gerichtheid op het ene: het licht van God.
Door concentratie op de liefde, waardoor al je hersenstofjes
zich uitstrekken in één richting zoals ijzervijlsel naar de magneet.
Gerichtheid op het ene creëert ook eenheid tussen mensen
dat kan niet anders.
Logisch, omdat je hetzelfde deelt.

Die concentratie oefenen –
dat is wat we liturgie noemen, bidden, mediteren.
Daardoor gaat een mens zich ook eenvoudig beter voelen.
Laatst sprak ik een jonge man die een rottijd had doorgemaakt,
moeilijk in z’n vel zat, met zichzelf overhoop lag.
Maar, zei hij, ik zie nu wat ik steeds fout deed.
Ik was alleen maar gericht op het negatieve,
alles wat verkeerd kan gaan,
op mijn eigen donkere kanten.
Bij een filosoof las ik dat je daar lui en egoïstisch van wordt.
Ik heb nu geleerd om naar de lichtzijde te kijken
en me daar ook in te trainen –
meteen begon ik me beter te voelen…

Dat is de vrucht van Pinksteren:
een nieuwe schepping worden
en daaruit een nieuwe gemeenschap vormen,
in je eigen situatie en binnen je eigen mogelijkheden.
Al is het alleen met jezelf:
ieder mens vormt met zichzelf en God de kleinste cel van commune.
Waar het om gaat is de openheid voor de Geest,
de opening gericht op de liefde als voornaamste vrucht van de Geest.
In Lukas’ blauwdruk van de nieuwe schepping
staat een prachtige uitdrukking voor samen eten: het brood breken.
Dat is, als symbool van verbondenheid,
wel zo’n beetje het mooiste wat we als mensen samen kunnen doen:
Samen eten, het brood breken en delen.
Gaan we doen!

Amen.

12 juni 2011, Pinksteren, Delft: Abtswoude

Welkom en mededelingen
Intochtpsalm: Gez. 249:1
We zijn stil voor het mysterie van de Geest
Bemoediging: Onze hulp in de naam van de Eeuwige, die hemel en aarde gemaakt heeft.
Groet: De vrede van Christus met u allen, amen.
Zingen: Gez. 249:2,3
Openingsgebed
Zingen: Gez. 239:1,2,3
Opstapje naar het thema: Roeach, pneuma, spiritus…
Lezing: Handelingen 2:1-13
Zingen: Gez. 243:1,2
Lezing: Handelingen 2:41-47
Zingen Gez. 243:3,7
Meditatie
Orgelspel
Acclamaties oefenen
Voorbeden
Collecte
Tafelgebed / Nodigen in de kring / Uitnodigingswoorden bij het brood / Communie van brood (rondgang) / Uitnodigingswoorden bij de wijn / Communie van wijn (rondgang)/ Communie ambtsdragers
Dankzegging (daarna gaat ieder weer op zijn plaats)
Slotlied: Veni Sancte Spiritus (1 allen, 2 vrouwen, 3 mannen, 4 allen)
Zegen:

De Geest van Christus,

de Pinkstergeest,

de Geest van licht, leven en liefde zij over u, om u heen en in u,

amen.

Opstapje naar het thema:
Het gaat vandaag over de Geest.
In het Hebreeuws: roeach.
In het Grieks: pneuma
In het Latijn (geen brontaal maar vroegste vertaling): spiritus.
Alle drie die woorden betekenen in de eerste plaats: wind, lucht. Denk maar aan: pneumatisch – op luchtdruk. Spiritus is ook: kracht, energie.
We denken ook aan adem, levensadem.
Een prachtig beeld: het meest essentiële, dat wat ons doet leven, is onzichtbaar en ongrijpbaar. En dat is ook precies wat de Geest doet: leven geven zonder dat we het kunnen grijpen, be-grijpen. Net zoals we de wind niet zien maar wel ervaren en kunnen aflezen aan bv. de bomen, zo ervaren we de Geest en kunnen hem/haar aflezen aan mensen. Dat de werking van die Geest gevolgen heeft voor de wijze waarop mensen met elkaar omgaan horen we vamndaag in beide lezingen.

Openingsgebed
Gij, eeuwige stroom van licht,
gloed van liefde,
wind, adem, geest die ons het leven geeft,
beziel ons ook vandaag.
Maak ruimte in ons,
week ons los uit de zwarigheden en alles
waarin wij bekneld zitten

Maak het licht in ons.
Inspireer ons en vernieuw onze liefde.
Wakker de liefde aan,
liefde voor de aarde, de mensen om ons heen,
liefde voor U.
Zegen onze gemeenschap hier
wanneer wij het brood breken en de wijn schenken,
zoals Christus deed.
Amen.

Voorbeden
Gij, eeuwig vuur van liefde dat ons aansteekt,
mysterie van barmhartigheid en vrede,
Geest van eenheid,
wij loven U om het wonder van het licht,
om het wonder van de liefde in een bezeten wereld.
Wij noemen U in onze voorbeden al die plaatsen en situaties
waar uw Geest lijkt te ontbreken,
waar het koud is en duister en chaotisch.
Zo bidden wij U voor:
De slachtoffers van de terreur in Syrië en Libië…
Alle mensen die op de vlucht zijn voor vervolging en onderdrukking…
Allen die lijden onder natuurgeweld in rampen, droogte, schaarste…
De mensen in onze eigen samenleving die het moeilijk hebben door de financiële crisis, door tegenslag in werkloosheid of juist werkdruk…
Allen die zich eenzaam voelen, de zieken thuis, in ziekenhuizen en verpleeghuizen, mensen die gemis ervaren, in rouw leven … overleven…
We leggen U onze eigen gebedsintenties voor in de stilte…

Zo leggen we onze lofprijzing en onze voorbeden voor U neer.
Amen