Overdenking september 2017: over vriendschap

Delft 3 sept. 2017
Lucas 19: 1-10

Thema- Over vriendschap

Zacheüs – Kees de Kort (Kijkbijbel, Jongbloed, Leeuwarden)

Rustig leunde hij met zijn sigaretje tegen een van de nieuwe bloembakken.
He, roept iemand weet je wel waar je tegen aan staat te hangen?
Rotterdam voelt veiliger met grote zwarte blokken in het centrum tegen een mogelijke aanslag. Verpakt als fraaie bloembakken.
Droom ik dit of zit ik in een science fiction film?
Blokken van beton en hekken van ijzer, extra controle ook bij de grens op onze terugreis vanuit Roemenië door Hongarije.
Gaat dit wel werken? Vergroot zo’n actie niet juist de angst?
Wie bepaalt trouwens wat goed is voor onze ziel?
weten we nog van onze ziel of staat ook zij langs de straat?
Soms voel ik helder hoe we wegglijden in een volgende fase van onze cultuur en zelf van onze beschaving.
Het slot van de bestseller: Sapiens van de Joodse historicus Noah Harari bevestigt mijn gevoel van onbehagen.
We moeten, zegt hij, ons realiseren hoe snel de ontwikkelingen gaan,
en inspelen op wat komen gaat. Hoever en hoe hard willen we gaan?
Hebben we nog wel iets te willen, vraagt hij zich af.
De volgende fase  in onze menselijke geschiedenis brengt niet alleen onstuitbare technologische verschuivingen te weeg maar zorgt ook voor een fundamentele verandering in ons bewustzijn en onze identiteit.
Hoe lang kunnen we onszelf nog bijhouden?
Zelfs de kloof tussen vandaag en gisteren, wordt sneller steeds groter.
Ik zie ook dat we met elkaar steeds kwetsbaarder worden, juist in de toename van alles wat kan.
Het doet pijn om te zien hoe we op de wind staan, hoe mensen vastzitten op het dak van hun eigen huis samen met de buren en wachten op hulp na een week van teveel regen in Houston. Het doet pijn in mijn ziel, als ik zie hoe radeloos mensen wegvluchten van oorlog en geweld.

Wat geldt nog als ijkpunt van het leven voorbij de taal van toen.
Wie geeft mij houvast? Gewoon over hoe je moet leven, hoe je met elkaar om gaat, hoe je echte vrienden maakt en vriendschap onderhoudt.
Over dat laatste gaat het vanmorgen.
Hoe maak jij vrienden? Kun je vriendschap afdwingen of aanschaffen?
Facebook wijst de weg naar stapels vrienden.
Onmisbaar voor veel ouderen, die aan huis gebonden zijn, wat een rijkdom.
Je weet waar je met elkaar was gebleven want je zit in dezelfde vriendenkring
op F book.
Ieder bepaalt zelf hoe ver hij wil gaan.
Van de week vertelde een vriendin mij over een collega. Zij leeft alleen en deelt zolang zij kan haar terminale ziekte proces op F book.
Wat vind ik daar van?
Hoe broos is ons leven, hoe kwetsbaar is vriendschap.
Hoe mooi en hoe dierbaar.
Hoe uniek als iemand aan jou vraagt: zullen we vriendinnen worden?
Ik heb het meegemaakt en zal het niet vergeten.
Vriendschap is thuiskomen bij een ander en bij jezelf. Vriendschap is trouw zijn, is je leven delen juist als het onmogelijk is zoals op het dak bij de buren als je niet meer naar beneden kan, een kolkende rivier door je huis.
Vriendschap kun je ook weer kwijtraken. Zoals een liefdesrelatie ook weer voorbij kan gaan. Er was onenigheid, je werd niet meer begrepen.
je kunt ontzettend verlangen naar een hartsvriendin, die er niet is. Veel vrienden hebben geeft sociale status. Diep van binnen weten we dat veel mensen, ook onder ons, weinig of zelfs geen vrienden hebben.
Echte vriendschap is een geschenk altijd weer.

Vandaag zetten we vriendschap in een groter geheel, in een groter verhaal dan dat van jou en mij alleen.
Een verhaal waar we tegen aan mogen leunen.
Een verhaal uit de bijbel als een van de landkaarten voor het leven.

De geldschieter Zacheüs heeft een slechte reputatie bij de mensen  in de stad.
Hij is rijk geworden over de rug van anderen.
Maar hij is alleen, hij heeft geen vrienden. Ze moeten hem niet.
Zacheüs is nieuwsgierig naar Jezus. Hij klimt in een boom als de mensen Jezus opwachten in de straat. Hij durft niet gewoon tussen  de buren te gaan staan.
Hij houdt afstand, zoals wij dat ook vaak doe.
Als een bang vogeltje zit hij op een tak verstopt onder de bladeren van een vijgenboom. Jezus ziet hem en spreekt Zacheüs aan.
Il wil graag bij jou binnenkomen. Onhandig komt het kleine mannetje tevoorschijn en samen gaan ze zijn huis in.
Jezus ziet hem klein en kwetsbaar, anders. Jezus voelt ook het harde oordeel van de mensen die afwijzend om hem heen staan.
Zij kennen de kleine man niet, ze hebben hem vastgezet in een plaatje, een beeld- als afperser rijk geworden ten kosten van ons.
Hoe verleidelijk is het niet om een ander vast te zetten in een beeld, in een mening, een oordeel. Dat geeft duidelijkheid maar heb je die ander ook echt gezien in zijn kwetsbaarheid, ongemak en eigen pijn?

Mag ik bij jou komen eten?  Jezus biedt zijn vriendschap aan.
Buiten wordt er druk gepraat: wat gebeurt hier?
Jezus wijst de weg naar binnen met zijn vraag: mag ik bij jou komen eten?
Binnen samen aan tafel brengt Jezus de kleine Zacheüs ook thuis bij zichzelf.
Jij bent OK.
Jezus raakt Zacheüs in een diepe laag van het leven.
Er komt iets nieuws op gang.
Hij maakt ruimte voor Zacheüs om ook met zichzelf vriendschap te sluiten.
Er komt iets nieuws opgang … straks misschien ook naar de buren en de klanten.
Jezus maakt verbinding met de geldschieter vanuit een dieper zien en weten.
Dit diepere zien en weten ligt in ieder van ons verborgen, soms heel diep weggestopt, soms zomaar aan de oppervlakte.
Het is iets van het heilige, het eeuwige, het is iets van God zelf.
Diep in ons sluimert een verlangen, een weten van een nog niet en van een  alweer tegelijk. Een weten van respect voor het onnoembare, voor het heilige
dat zich laat uitvouwen in jou en in mij in vriendschap op liefde gebouwd.
Dit ene gevoel, dit ene verlangen– kunnen we niet opgeven en mogen we nooit kwijtraken.
De dichter Ingmar Heyzte zegt het zo:
ik ben nog niet aan ons gehecht.
Ik kijk bepaald niet naar je uit.
Neem de tijd, als je dat wilt.
Wacht een maand, een jaar ,
de eeuwigheid en één seconde meer-
maar kom voor ik mijn ogen sluit.

Hier in dit uur wordt er misschien iets wakker van dit verlangen naar dat Ene. Groter en dieper dat jij misschien vermoeden kan.
Je komt met je vragen, je komt met lege handen.
Je zit naast een ander voor wie het telt dat jij er nu bent.
Even verbonden met elkaar in een unieke kring,
voor even verbonden aan iets wat groter is dan wijzelf.
Hier mag je worden wie je bent, aangeraakt door dat Ene, tussen de woorden
door, altijd aanwezig. Mensen zijn dat God gaan noemen.
Hier mag je voelen hoe het is om daarmee verbonden te zijn.
Vriendschap met jezelf en met de ander.
Hier kun je zelfs oefenen hoe vriendschap ontstaat. Voorzichtig, iets samen gaan doen. Want hier is een veilige ruimte, zoals bij Zacheüs in zijn huis.
Samen, zo maar voor even of ook voor daarna.
Voorbij elk systeem van religie en levensovertuiging en tegelijk daar innig mee verbonden. Vandaag ingebed in een oud verhaal uit de bijbel omdat we niet zonder kompas door het leven kunnen gaan.

Jouw leven in een groter geheel, gedragen door dat Ene- op liefde gebouwd.
Daarom is het fijn om bij elkaar te komen, naast elkaar te zitten,
in elkaars energie te zijn, ruimte en verdriet te delen.
Een arm om je schouder. Even van – samen. En dan weer verder alleen.
Vriendschap in bredere zin, onder de bescherming van de Ene, altijd Aanwezige in jou en in mij.
Vriendschap geboren uit liefde.
Alleen dat zal ons leven heel maken en en onze ziel kunnen redden.
Ik twijfel dus over het nut van blokken en hekken, zij maken scheiding en fixeren ons op de blokkades zelf. De weg naar vriendschap loopt binnendoor, en werkt waar jij wordt geraakt in pijn en in vreugde door  de liefde die verbindt.