Overdenking vredeszondag 2017: vrede kun je leren

Delft, 17 sept.
Vredeszondag Gen.32

De worsteling – Hans Keizer 2012

Thema- Vrede kun je leren.

Overdenking

Ga jij het over vergeving hebben? Vroeg iemand mij een paar dagen geleden.
Dat woord is echt voorbij, het gaat om verbinden.
Hoe bedoel je?
Denk je dat je zomaar weer verder kunt na een stevige ruzie of ernstig conflict? Doe jij dat?
Geen tijd meer voor bezinning en berouw.
Is het waar dat je in onze sorry cultuur, in onze verweesde samenleving, geen anker meer nodig hebt en maar door kunt hollen met z’n allen?
God mag weten waar naar toe.
Of zoeken we juist naar een nieuw groot verhaal van ons samen- een verhaal wat ons verbindt hier in de stad en breder in dit lage landje aan de zee.

Vrede kun je leren en vergeving hoort daar bij.
Vandaag kijken we dieper. We nemen even de tijd.
Vrede leren gaat over ruimte maken van binnen-
nieuwe ruimte voor wie jou pijn heeft gedaan of wie jij pijn hebt aangedaan.
Ruimte voor mildheid, voor een zachte geest.
Ruimte voor compassie, meeleven van binnenuit.
De grote dame van compassie Karen Armstrong was weer in ons land.
Zij laat zien hoe compassie als gevoel van meeleven van essentieel belang voor een toekomst van samen, want compassie verbindt.
Oude religie is bij haar heel natuurlijk opgenomen in een nieuw verhaal.
De bronnen doen er toe.

KA levert met haar visie op compassie een grote bijdrage aan een nieuw verhaal, waar jij en ik in passen, of je nu gelovig bent of niet.
Dat is goed nieuws voor een wereld die de weg lijkt kwijt te zijn.
Compassie als anker, als nieuwe ruimte voor een zachte geest.
Vrede kun je leren en vergeving hoort daarbij.
El Bachiri heeft het over zijn jihad van liefde.

In de grote beproeving die ik moest doorstaan, voel ik mij meer jihadist dan de grootste strijder.
Jihad, zo legt hij uit is de inspanning tegen jezelf,
tegen je hartstochten en tegen je driften.
De jihadist laat de moed niet zakken.

Na die vreselijke dag van de aanslag in Brussel is El Bachiri een weg gegaan.
Het gemis van zijn lief, in diep lijden heeft hij doorleeft.
Hij neemt ons mee op zijn weg.
Als woede niet verdwijnt laat hem dan liggen.
Om dit te kunnen zeggen, moet je met jezelf aan de slag,
dat kan niet anders.
Hij leerde zelf een houding van liefdevolle aandacht voor alles om hem heen
en voor zichzelf.
El Bachiri leerde van de profeet en ging voor zijn gebed naar de moskee.
Hij is geen held maar wel een getuige van de weg naar vrede.
Hij raakt aan de Bijbelse boodschap en aan ons eigen leven.

Daarom hebben we uit het oude boek gelezen.
Jacob, de bedrieger- wordt zelf bedrogen.
want de zegen voor de oudste had hij met list en bedrog gestolen van zijn vader
Hij is voor zijn broer Esau gevlucht, alleen met een stok in zijn hand.
Rijk geworden bij zijn oom ver weg en toen zelf zijn oom bedrogen.
Ook daar vlucht hij weg, nu terug naar huis.
Jacob gaat zijn broer ontmoeten en hij is bang voor wraak.
Hij dekt zich in met alles wat hij bezit.
Nu nog de rivier over, de Jabbok. De avond is gevallen.
Zelf blijft hij alleen achter, het is donker.
In de stilte van die ene nacht is er een macht een iets, waar hij mee worstelt.

Is het buiten hem of is het een macht in hemzelf?
Bizar als je voor dat iets God in vult, want Jacob wint, met een stevige blessure.
Er breekt iets. Er breekt iets in Jacob in die ene nacht.
Er breekt iets van hemzelf.
Hij geeft zich over en daarmee overwint hij iets in zichzelf.

Overgave – is hier winnen en hij wordt ingewijd met een nieuwe naam Israël, mens geworden, jij en ik.
Er kan geen naam worden genoemd want hier in die nacht gebeurt de naam
van die Ene- in Jacob.
God wordt in hem geboren, zou je kunnen zeggen. (Eckehart)
De Naam vouwt zich open in Jacob – er komt ruimte.
De Naam als het diepste geheim van het leven zelf. Toen zij ze dat daar God gaan noemen.
De Naam gebeurt in Jacob in die ene nacht.
De Naam maakt hem zacht en open.
En de zon ging over hem op in een nieuwe morgen.
na de beproeving van de nacht en de nacht van de beproeving.

Een universeel verhaal, verpakt in de religie van Israël, raadselachtig overgeleverd.
Want je weet nooit of je het helemaal hebt begrepen.
Er blijft een geheimenis in dit oude verhaal openstaan.
Een oud en groot verhaal, misschien te langdradig voor onze snelle mind.
Maar zo mooi en zo diep.
Het is een verhaal over vergeving, over een nieuw begin in Gods Naam bij die beide broers.

Hoe vaak moet ik vergeven? vraagt een van de leerlingen.
Zeven maal zeventig, zegt Jezus. Zo vaak dat je het niet tellen kunt.
Jezus verwijst niet naar een truc of techniek maar naar een liefdevolle houding, naar een zachte geest.
Vrede kun je leren en vergeving hoort daarbij.
Ga de beproeving die deze weg met zich meebrengt niet uit de weg.
Al Bahiri leert het van de profeet Mohamed.
Vergeven van wie jou kwaad heeft gedaan vraagt tijd.
Soms een leven lang. Soms meer dan een leven lang.
Er is geen oordeel.
Ik moet denken aan het boekje de Zonnebloem van de bekende nazi jager Simon Wiesenthal, in 1997 opnieuw uitgegeven.
Nu laat hij anderen, bekenden, zoals de Dalaï Lama en minder bekenden, zoals een  vrouw uit het verzet, antwoord geven op die ene vraag die een jonge stervende SS in het hospitaal aan hem stelde:
Kun je mij vergeven. Wiesenthal hoorde zijn verhaal met afkeer aan, draaide zich toen om en liep de kamer uit.
Dat ene moment bleef hem achtervolgen.
Heb ik goed gedaan?
Was er berouw bij de stervende SS soldaat?
Zijn er grenzen aan vergeving? De antwoorden in de Zonnebloem, zijn hele verschillend.
Indringend, een worsteling hoor je in al die antwoorden, een leven lang.
Soms kun je niet vergeven. Er staat geen vraagteken in de titel van het boekje de Zonnebloem.

Vergeven, er moet iets breken zoals in die ene nacht van beproeving aan de grensrivier de Jabbok.
Moet jijzelf ergens open breken, waar je gebroken bent,
waar aan jou kwaad is gedaan?
Breken en gebroken zijn– is dat de weg naar heel worden?
Is dat de weg naar vergeving?
Er is geen oordeel.
Alleen jij alleen weet waar je staat.
Vrede kun je leren maar vraagt  jou helemaal. Vraagt tijd.
Vergeven gaat vooraf aan weer verbinden, verzoenen is een uitkomst van een lange weg.

Het is aan ons, aan jou en aan mij hoe we hiermee om willen gaan.
Zand erover, we praten er niet meer over kan een optie zijn.
Maar de hele sorry cultuur laat ons uiteindelijk als wezen achter.
Waar zijn we mee bezig?
We gaan onszelf toch niet in de uitverkoop doen?
Of erger aan de straat zetten? Bij wijze van.

De getuigen van vrede zijn onze voorgangers, toen en nu met oog op een wereld waar compassie, als water door het leven zal stromen.
Opdat wij niet vergeten waartoe wij zijn geroepen.
Om mens te worden naar zijn beeld en gelijkenis.
En de zon ging over hem op.
Esau rent hem tegemoet en omhelst zijn broer.
Er was tijd nodig, jaren zijn voorbij gegaan tot op die ene morgen.
Vrede kun je leren en vergeving hoort daar bij.
Tot het licht geroepen op die ene eerste nieuwe dag.
Ook voor jou en voor mij.