Pasen – 2016

Overdenkingen

Pasen 2016

ds. Tina Geels
Johannes 20: 1-18
Ik vertrek is een populair TV programma. Bekende en minder bekende Nederlanders vertellen hun verhaal over hun besluit om in een ander land
te gaan wonen. Goeie kijkcijfers.
Het geeft je ten minste de fantasie dat je zelf weg kunt.
Dat jij zelf een draai aan je leven kunt geven zoals dat goed voelt voor jou.
Ik denk aan een jonge collega, zij vertrekt ook.
Heeft haar appartement in Rotterdam verkocht, baan opgezegd en gaat een spirituele herberg beginnen langs de Camino, de route naar Santiago de Compostelle.  De wereld ligt open.
Ik vertrek, wij vertrekken, vertrek jij? Ja we gaan.
De oorlog verwoest ons leven. De buren gaan en wij vertrekken ook.
Een nieuwe uittocht. Alles achtergelaten met tranen in hun ogen.
Ik vertrek en ik hoop bij jullie aan te komen.

De Bijbel zelf is het grote boek van vertrek maar ook van aankomen.
Het is de grondtoon van vrijwel alle verhalen.
De bijbel is het handboek voor migratie, voor verhuizen.
Het vertrouwde leven loslaten en gaan.
Naar een onbekend land achter de horizon.
Eerst leek het leuk maar toen werd het zwaar.
Veel regen en er was niet genoeg eten voor onderweg.
Het Passie en Paas verhaal is een vervolg op het oude verhaal van Israël.
opnieuw een verhaal van vertrekken en van aankomen maar anders.
De lens wordt opnieuw scherp gesteld.
Jezus vertrekt zelf uit zijn ouderwetse leven van godsdienstig correct.
Hij breekt zijn eigen achtergrond open.
Hij heeft het voorgedaan door de voeten van zijn leerlingen te wassen.
Ik ben hierin een voorbeeld voor jullie.
Ze hebben hem daarna uitgekleed, geslagen en uiteindelijk begraven.
Zo’n mens willen we niet. Hij ging te ver.

Op de vroege Paasmorgen staat Maria van Magdala buiten bij het graf en huilt.
Zij is innig met haar verdriet. Maria verdwijnt in haar tranen.
Twee engelen vragen: waarom huil je? En Maria vertelt.
Haar tranen zijn haar leven.
Dan keert zij zich om en ziet iemand staan, de tuinman.
Hij stelt dezelfde vraag: waarom huil je?
Waar is zijn lichaam gebleven, vraagt Maria?
Op dat moment noemt Jezus haar naam:
Maria ! en zij antwoordt: Rabboeni, mijn meester.  Raak mij niet aan.
Het beeld verspringt naar een andere wereld en tegelijk blijft het echt.
Zoals Rembrand het voor eeuwig heeft vastgelegd.

Raak mij niet aan, nu moet je het zelf doen en je kunt het.
Dat is de betekenis van het lege graf.
Er verschuift iets diep in haar ziel. Er opent iets diep van binnen.
In die twee woorden: Maria en Rabboeni! valt alles samen.
Zij is zelf de Opstanding. Het gebeurt hier in dit ene moment.
Vertrek en aankomst vallen samen.
Waar of niet echt gebeurd- daar gaat het niet over.
Hoe Jezus er heeft uitgezien is niet interessant.
Het lege graf betekent dat het over jou gaat, over mij.
Over ons als gemeenschap.  Opstanding gebeurt nu.
Ook tijdens de rouw op de grote markt van Brussel.
Mensen brengen elkaar en zichzelf in een moment van diepe pijn samen.
Op de staat staan woorden en teksten met krijt geschreven.
De grote markt is een open kerk met nieuwe rituelen.

Heb je dan nog wel zo’n oud verhaal nodig?
Was de vraag voor het theologisch elftal op Goede Vrijdag in mijn krant.
Waarom vasthouden aan die oude traditie van de Uittocht uit Egypte?
Wie zegt dat nog iets in deze seculiere tijd?
Ik zie dat vooral jonge mensen verlangen naar een samenhangend verband.
Verlangen, hunkeren naar opnieuw een groot verhaal.
Geloof wordt in al zijn eenvoud zonder enig voorbehoud opnieuw geboren. Voorbij waar of niet waar gebeurd.
Innerlijk als een weg om te gaan. Heel concreet:
Kun jij vertrekken of zit je vast?
Is het wel nodig, of ben je allang onderweg?
Vertrekken is een groot thema van ons leven.
Uit je ouderlijk huis, uit een beschermde omgeving.
Of noodgedwongen alleen op weg gegaan.
Vertrokken uit een relatie die niet meer klopt.
Er is moed voor nodig om te zeggen: Ik vertrek.
Soms moet een ander je de ogen openen, gewend als je was aan
jouw leven maar benauwd, opgesloten.
In het oude boek: de vleespotten van Egypte.
Land van angst is een doodlopende weg zegt datzelfde oude verhaal.
Dus toch, ja maar nu met meerdere betekenissen tegelijk.
Het oude spoor van vertrek en aankomst wordt in de bijbel uitgesmeerd over
vele jaren van onderweg zijn, veertig jaar een levenlang.
Dit verhaal zet jouw vragen in een groter verband
Het is van alle mensen geworden, universeel.
En steeds op een andere plek in dit grote verhaal, kun jij jezelf terugvinden.
Vertrekken, onderweg zijn en aankomen is actueel bij ieder van ons.
We spelen dit levenspel ongelijktijdig.
Ieder van ons alleen in de ultieme eenzaamheid van het leven.
We zijn ook met elkaar onderweg, ook als groep, als geloofsgemeenschap.
Zo ongelijktijdig gebeurt Passie en Pasen om ons heen en in ons eigen leven,
tot diep van binnen, in jou en in mij.
Ieder op een verschillend punt van vertrek en van onderweg zijn.
Het verhaal van Maria bij het lege graf, de ontmoeting met de meester gaat
ook over onszelf. Haar tranen zijn onze pijn en dan dat licht:
Maria, Rabboeni.
Zo is het beloofd, je zult aankomen, je zult thuiskomen.
Maar anders, niet door achter iemand aan te gaan, raak mij niet aan…
Maar door zelf te gaan.
Hoe dan en waar dan, wanneer? Daar gaan wij niet over.
Daarom dat oude verhaal, het geeft steun en houvast voor onderweg.
want meestal gaat je weg anders dan jij verwacht.
Niet netjes langs een duidelijk paadje.
Ik vertrek is dus ook innerlijk gaan, durven loslaten van de vertrouwde kaders. Een nieuwe weg waarvan je innerlijk voelt dat die bij jou past.
Het is jouw weg, waarvan jij alleen de route zult kennen door te gaan.
De weg in liefde en eenvoud, integer en vriendelijk.
Het oude verhaal van Passie en Pasen is een frame waar je steeds jouw
eigen levensverhaal  tegenaan kunt leggen.
Andere grote religieuze tradities zijn ook een frame.
Je moet kijken hoe dit zich tot jouw leven verhoudt. Tekst.
Al die oude verhalen helpen ons, ze geven ons God door op maat.
Veertig jaar lang, een levenlang vertrekken, onderweg zijn en blijven geloven in het land van belofte, de plek van aankomst.
In dit licht is Pasen een proces van voortdurend gaan en aankomen bij de ander, bij je zelf en zo bij God. Een proces en een moment tegelijk.

Ja, een groot verhaal blijft voor mij nodig als frame, als houvast.
Een religieus verhaal waarin vertrek en aankomst op elkaar betrokken blijven.
Een verhaal waarin ik leef dat ik onderweg ben.
Een verhaal waarin ikzelf meespeel, een verhaal dat over mij gaat,
over jou en over ons samen.
Een groot verhaal als metafoor, als heilig spel.
Dit spel wordt over de hele wereld gespeeld, in vele versies van een oude verhaal.
Ik vertrek, wij vertrekken onder de beschutting van Die Ene Nabije.
Laten we elkaar vrolijk Pasen toewensen in het Licht van die Ene die is
en die was en die komen zal.
Christuslicht in ons hart voor nu en altijd.