Blog – Weet je waar het begin is

Weet je dan waar het begin is?

Dit zijn de laatste woorden van het fraaie boek: Waar haalden de gnostici hun wijsheid vandaan? red. Bos en Luttikhuizen. Ik las het tijdens onze vakantie in Roemenië.

Lange tijd wilden men graag alles zogezegd in lijn hebben, op orde en graag in hokjes. Maar gesterkt door de dikke pil van Karen Armstrong, wordt  mijn vermoeden bevestigd dat het ook toen een chaos was in het religieuze landschap van het vroege christendom. Wij doen daar niet voor onder met al ons fragmentarisch en flexibel geloven.
Ook toen zochten de mensen naar houvast, een kompas om op koers te blijven in een leven vol verwarring, angst en pijn. De kerk heeft al gauw een duidelijke lijn van geloven uitgezet. Dat gaf duidelijkheid maar ook macht. Met nauwelijks ruimte in haar flanken voor eigen inzicht en eigen ervaring.

Helaas zijn de Gnostici zo tot ketter geworden, eigenwijs want overtuigd dat ieder een eigen weg tot God heeft, met eigen inzicht (gnosis), kennis van het hart. Nog steeds zijn wij, ook in de diversiteit van mensen die zich bij Vrijzinnig Delft thuis voelen, verwant met deze mensen, mannen en vooral vrouwen, uit alle lagen van de samenleving van toen. Het is kostbaar ons te realiseren dat we dus meevaren op die oude onderstroom van gnostieke overtuiging en mystieke ervaringen. Ergens was er een begin van vrijzinnig geloven. De oude tekst hier aangehaald komt uit het Thomas evangelie, logion 18, en luidt volledig:

 De leerlingen zeiden tot Jezus: zeg ons hoe zal het einde zijn? Jezus zei:
Hebt u dan het begin ontdekt dat u naar het einde vraagt?
Want waar het begin is, daar zal het einde zijn.
Gezegend wie aan het begin zal staan:
hij zal het einde kennen en de dood niet smaken.

Een paar woorden, voldoende voor je hele leven want het leven wil vooral geleefd worden! Zo zat ik daar op onze veranda, links en rechts de boeren hard aan het werk op het land. ’s Avonds een praatje over het hek en in het dorp langs de onverharde werk, in de avondzon van dat oude land, Transsylvanië.

Toch las ik daar ook het nieuwe boek van Karen Armstrong, De verloren kunst van de heilige geschriften. Wat een prachtig overzicht geeft zij opnieuw, nu met als frame de linker en rechter hersenhelft te integreren. Niet alleen ons intellect maar ook de verbeelding, onze emoties en vooral verlangen naar het Onnoembare wil meedoen.

Aangeroepen met veel verschillende namen, zo begin ik de vieringen waarin ik voorga.
Toen, in de laatste week nog de toegift van een wonderschoon boekje over werk en leven van de Franse filosofe Simone Weil. Wachten op God, haar levens devies, reist al vele jaren met mij mee. Nu werd dit ingekleurd met fragmenten uit haar korte leven wat zij zelf zozeer onder spanning zette, door haar keuze om samen met de arbeiders in de fabriek te ervaren hoe het leven ook kan zijn, buiten je eigen bubbel.

Daar te midden van de Hongaren in Roemenië, buiten onze eigen Nederlandse bubbel, voelden we de grote betekenis van meneer Victor Orban uit Hongarije. Want wat doe je als je met de rug tegen de muur staat als Hongaarse minderheid? Hoe bepalend is dan niet de context van jouw leven voor de keuzes die jij maakt.
Flexibel geloven is dat soms een luxe voor de westerling die zijn leven kan overzien? Weet jij dan waar het begin is, dat je naar het einde vraagt?
De ooievaars verlieten hun nesten in het dorp toen wij ons klaarmaakten voor de lange terugreis. Het afscheid heeft altijd weer iets weemoedigs.
Nu terug, lijkt alles daar alweer zo ver weg. We maken ons klaar voor een nieuw seizoen en ik zie er naar uit jullie weer te ontmoeten.

Voor hoe lang, dat weten we niet … we trekken samen op.
Tina Geels