De wijzen

Delft, 5 jan. 2019
Mtt.2: 1-12

Overdenking

Reyes Magos de Oriente – CootoBounsE

Misschien hebben jullie met Oudjaar ook naar Ned. 1 gekeken. Marc- Marie Huijbregts had de eer om het afgelopen jaar kritisch onder de loep te nemen. Het was wel grappig maar niet echt spannend.
Niets over de graaicultuur, klimaat en racisme  kopte mijn krant afgelopen week.
Toch had hij een punt toen hij het over contact had, echt contact.
Een ander kan echt anders denken dan jij denkt dat hij denkt of doet.
We zouden meters maken als we dat zouden inzien.
Ik vond dat sterk naast het onschuldig gewapper van zijn lange armen.
Jij met jouw verhaal, hoe anders dan mijn verhaal.
Hoe anders als je uit een ander land komt, als je pijn en oorlog hebt meegemaakt. Hoe anders zit jouw leven dan in elkaar.
Taal verbindt en maakt tegelijk ook scheiding.
We gebruiken dezelfde woorden maar bedoelen vaak iets anders.
Hoe weet je dan of je het over hetzelfde hebt?
Check je dan  of je de ander echt hebt begrepen?
Daarom zie ik je graag als we contact hebben want er speelt zoveel mee,
in elk woord, in elke blik en in elke beweging die je maakt.
Er is zoveel wat telt.
Dat herkennen we toch allemaal.
Lief zijn voor elkaar kan ook een vreselijke dooddoener zijn.
Marc Marie had zijn punt gemaakt: neem meer tijd om echt naar elkaar te luisteren.
Want voor je het weet zet je mij op het verkeerde been, ga je uit van jouw ideeën over mij en weet ik niet dat je mij in jouw plaatje wilt hebben.
Ingewikkeld? Nee, we doen het allemaal en vaak onbewust.

Het oude verhaal van de wijzen kan ons op weg helpen het nieuwe jaar in.
Zoals vaker in de Bijbel, is het verhaal ook hier heel kort.
Het enige wat we horen zijn de woorden:
Tijdens de regering van Herodus kwamen er magiërs uit het oosten in Jeruzalem aan. Zij hebben goud wierook en mirre bij zich. Dat het drie wijzen zijn staat nergens in deze oude legende, dat is iets wat we aannemen, zelf invullen.
Ze zoeken een koningskind en komen dus vanzelf uit bij het paleis.
Het oude verhaal corrigeert zichzelf. Nog eens in de boeken gekeken, de navigatie  gecheckt: nee, het moet Bethlehem zijn.
De wijzen zijn verbaasd, moeten we daar naartoe met onze dure cadeaus?
Zo anders dan zij dachten nog voordat ze van huis op weg zijn gegaan.

De wijzen uit het Oosten, magiërs, astrologen; ook zij zitten vast in hun eigen idee over een koningskind en alles wat daarbij hoort.
De weg die vanzelf spreekt, naar het paleis, loopt dus dood.

Er begint een nieuw verhaal, een verhaal wat niet klopt.
Hun oude wijsheid wordt niet ontkend maar wordt in een nieuw daglicht gezet. Want zij worden op één lijn gezet met de herders die nog stinken naar de drank.
Dat is revolutie.
Het licht van het kind opent hun hart en maakt ruimte voor dit verhaal wat niet klopt bij hun logica. Geen paleis, bij Mattheüs geen stal maar een gewoon huis.

Herkenbaar? Ja. Hoe vaak het anders dan je had verwacht of had gehoopt.
doordat je niet goed kijkt en luistert en te snel jouw eigen verhaal maakt van wat er echt wordt gezegd en gedeeld.
Je vult zo gemakkelijk in.
Dat doen we allemaal, het geeft houvast.
De wijzen uit het Oosten geven ons vandaag een wijze les.
Wat zij aantreffen, een kind in een voederbak, is zo anders dan zij hadden ingevuld.
Zij buigen voor het vreemde verhaal van Christus, zo anders.
En zij stellen hun lens bij.

Het verhaal van de wijzen uit het Oosten daagt ons uit aan het begin van een nieuw jaar:
Kun jij je lens bijstellen? Hoe blijf je zuiver?
als je het licht in je draagt, heb je ook de opdracht kritisch te zijn niet alleen naar anderen maar ook nar jezelf. Zie ik het wel goed?

Jij kunt het verschil maken, jij kunt je de vraag stellen, moet ik mijn lens opnieuw scherp stellen?
Daar had onze Marc Marie een punt met het gezwaai van zijn lange armen.
vullen we niet te gauw in voor de ander? Zodat jouw verhaal weer klopt.
Verder geen politieke analyse bij het oude jaar.
Teken van deze tijd? dat kan,
Houd het maar klein, fijn en lief vooral. Het leven is al ingewikkeld genoeg.
Juist daarom is het sterk dat kerst opnieuw wordt gevierd.
Het is in al zijn eenvoud het begin van een grote tegen- verhaal.
Geboren aan de achterkant van het eigen gelijk, zei ik in mijn kerstoverdenking.
Daar worden vandaag de wijzen uit het Oosten aan toegevoegd.
De voorspelbare route naar het paleis loopt dood.

Alleen de ster wijst de goede weg naar het kind van het licht.
Denk eens na, wat zijn voor mij wegen die doodlopen?
Wat zijn voor ons als samenleving voorspelbare wegen die doodlopen?
Zijn het de regels waar we geen speld meer tussen krijgen?
Hoever moet je gaan met het afdwingen van een nieuw kinderpardon?
Kun je de weg van compassie en mededogen forceren?
De wijzen nemen een andere weg terug naar huis, het is de weg van inzicht.
Niet nog meer Herodus als de hete adem van het grote gelijk, hijgend in hun nek.
Dan maar liever een omweg. Alles beter dan dat gelijk van de logica en het fatsoen wat liefde en creativiteit afknijpt en dooddrukt.
Hier aan het begin wordt het verhaal van de koning van compassie al uitgerold, geen plaats; hij gaat eraan.
Hoever moet je gaan?
Dat is een vraag waarop jij het antwoord weet.
Diep van binnen weet jij dat het anders kan want jij bent het licht.
Dat hebben de wijzen ervaren, dat was het doel van hun verre reis.
Met dit inzicht keerden ze langs een andere weg terug naar huis.
Met dit inzicht gaan wij een nieuw jaar in.
Veel geluk en zegen op je weg.