Doop van Jezus

Delft, 5 januari 2020
Doop van Jezus

Overdenking
De meeste mensen deugenDe meeste mensen deugen, wat een mooie boodschap voor het nieuwe jaar.
In de boekhandel lachte de titel mij vriendelijk toe.
De jonge historicus Rutger Bregman, geeft met zijn boek een nieuwe blik
op de geschiedenis van de mens. De meeste mensen deugen dus.
Ik moet denken aan meneer Frederiks van de Hubo in ons dorp.
Plankje- lampje- (op maat laten zagen), alle vragen over verf.
Frederiks wist overal een antwoord op.
Tuinschaar bot, geef maar mee, doe ik wel in het weekend thuis.
Een zachte, lieve man van mijn leeftijd schat ik.
Hij deugde omdat hij zo gewoon was en buitengewoon vriendelijk.
We kwamen er niet veel, maar toch.
Een paar weken terug- twee containers voor een gesloten winkel.
Een buurman vertelde dat Frederiks in het hospice lag.
Ik deed nog een kaart in de bus van de winkel om hem te bedanken.

Toen ik mij zat voor te bereiden van de week moest ik weer aan hem denken.
Gek eigenlijk, dat ik vanzelf een verbinding maakte naar de doop van
Jezus. Daar gaat het vanmorgen over.

Johannes schrikt terug, maar doopt Jezus toch.
Een oud ritueel van schoonmaken in de rivier, gewassen worden.
Als Jezus uit het water komt gaat de hemel open en daalt de
Geest van God op hem neer in de gestalte van een duif.
Een oud ritueel uit het gewone leven wordt een groot symbool.
In de vroege kerk alleen voor volwassenen die zich geestelijk hadden voorbereid.
Toch werd de doop al gauw zelf iets heiligs, een soort van garantie.
Baby’s moesten schoongemaakt van vuil, zonde die ze hadden meegekregen. Oude Bijbelteksten werden hiervoor als bewijs uit zijn verband gehaald.
Dopen werd het toegangsbewijs voor de kerk.
Veel christenen van de vroege kerk dachten er ook anders over.
Zij gaven de doop, als bevroren ritueel, als dogma tot verzoening terug aan
het leven zelf.
Ieder kon vrij tot God gaan zonder priester, zonder middelaar, zonder instituut.
De doop: geen dogma maar inwijding maar een ritueel voor onderweg.
Daarom werden deze do- het- zelvers- buiten de kerk gezet als ketters.
Zij gingen, als eerste vrijzinnigen, ondergronds. De Gnostici, de Katharen,
zij zagen de doop als inwijding in het mysterie van het leven zelf.
Net als de dissidenten bij de Reformatie, de dopers en de remonstranten.

Dopen als inwijden, indopen in het leven in een groot geheim-
in Christus, deftig gezegd. Maar dan voorbij de regels van de kerk.
Dopen wordt terug gegeven aan het leven en komt daaruit als nieuw op.
Ja ik wil mijn leven in die richting zetten.
Hoe mooi is het dan als je volwassen bent en je wilt je laten dopen.
Zo is het vanouds bedoeld. Markering onderweg op jouw zoektocht.

Vanmorgen gaan we nog een stap verder.
Ik denk aan meneer Frederiks.
Hij was ingedoopt in iets bijzonders, in iets van het leven zelf.
Iets heel natuurlijks met zijn rustige stem.
Nee, we zijn aan een gesprekje over de kerk nooit toegekomen.
Er zijn mensen die hebben van nature iets van die gulle goedheid
wat we allemaal herkennen.
Iets waarbij je je op je gemak voelt,  er is ruimte, geen oordeel.
Zij hebben het hart van nature op de goede plaats.
Heel veel mensen zijn zo, veel meer dan je zou denken.
Want de meeste mensen deugen gewoon.
Wij zijn niet in zonde geboren maar gemaakt naar zijn beeld en gelijkenis.
We lijken van nature op God.

Vaak hangt er een soort van sluier over deze oorspronkelijke helderheid,
ook van ons eigen leven.
Door het water, uit het water- krijg je gaande weg je oorsprong terug.
Daar heb je een levenlang voor nodig.
Vaak gaat het met schokken, door een crisis in je leven, door grote ervaringen die je leven veranderen.
Deze grenservaringen, contrastervaringen, helpen je jouw weg te vinden.
Soms door dichte mist die maar niet op wil trekken.
Dopen is dan iets van een levenlang, iets wat steeds weer gebeurt.
De mist trekt op.
Door alles wat we meemaken.
Alsof je gaandeweg wakker wordt- je ogen open gaan, naar binnen en naar buiten in de wereld om je heen.
Daarbij helpen we ook elkaar.
De heren en dames Frederiks die we tegenkomen, in Bunnik in Delft, overal.
We zijn ook zelf voor de ander, soms een spoor van licht, van inzicht, van inwijding. Al weet je het niet altijd van elkaar en van jezelf.

Dopen is geen gestold ritueel, geen dogma, maar een als beweging ingeweven
in ons leven. Net als het delen en breken van het brood, ook teruggegeven aan de ervaring van waaruit het is ontstaan.
Dopen doe je dan niet één keer maar gebeurt steeds weer opnieuw.
Dopen gebeurt op die momenten waarbij je een licht opgaat.
Een licht van inzicht, van liefde die gaat stromen.
Hoe mooi is het dan als er een moment komt dat jij je wilt laten dopen.
Dopen is dan erkennen van de liefde van Christus in jou.

Als een spoor van licht tegen alle donkere dingen van de dag en
van de nacht. Zoals opzien tegen een Nieuwjaar…
Als een spoor van licht tegen zinloosheid in- van angst en pijn.
Van onzekerheid over weer een nieuw jaar.
Hoe zal het gaan?
Dopen krijgt zo een wijdere betekenis, als de cirkels ik het water,
rondom die ene doop van Jezus toen.

We geven het ritueel terug aan het leven zelf.
Oorsprong en nieuw begin.
Daarom hebben we deze eerste zondag van het nieuwe jaar uit het oude
boek Deuteronomium gelezen.
Het woord van liefde vrede en recht is in je eigen hart gelegd.
Om het te doen.
Je kunt er zelf bij- jij mensenkind, geschapen naar Gods beeld en gelijkenis.
Hoe mooi kan het zijn.
Dit is een diep weten van binnen in je.
Een geheim, wat je mag delen.
Niet ontkennen, niet overslaan.
Maar delen en doorgeven.
Maak het wakker bij elkaar, want de meeste mensen deugen
en snakken naar een groot verhaal waar we met elkaar in kunnen wonen…
Daarom is het goed om ook hier bij elkaar te komen, om te oefenen en van elkaar te leren. Om te troosten en om gewoon naast iemand te zitten.

Vanmorgen de doop van Jezus als een nieuw begin van een nieuw jaar.
Epifanie- verschijning, lichtfeest- ouder dan Kerst.
En als zodanig goed bewaard in de Oosterse kerk.
Licht in ons, het wacht op jou.
Het gewone wordt buitengewoon, door het licht van God ook in jou.
Hoe ga je dat spoor van licht herkennen?
Wat kan ik doen?
We keren nog een keer terug naar de bestseller van Brugman

Hij eindigt met tien leefregels voor een nieuw groot gedeeld verhaal.
Al eerder waren belangrijke passages uit de bijbel meegekomen in zijn verhaal. Brugman komt erop nu op terug, als hij het over empathie en compassie heeft.
In empathie verdrink je.
Je raakt verlamd van alle ellende die je dagelijks met je meekrijgt.
Compassie gaat verder, denkt na over een plan van aanpak,
roept op tot solidariteit. (Because we Carry)
Dat woord mag weer in het publieke domein.
Compassie- leert ons evenwicht tussen afstand en nabijheid.
Maakt ons weerbaar- tot steun voor wie weerloos zijn.
Brugman kan het program van Jezus niet achter zich laten.
Juist de tekst uit Mattheüs 25, eerder door hemzelf aangehaald, blijkt cruciaal.
Jezus zegt hier over de werken van barmhartigheid:
Alles wat je aan de minste van mijn broeders of zusters hebt gedaan,
heb je aan mij gedaan.
Meelijden ja-  en daarna tot actie overgaan.
Compassie is inclusief.
Daarom wereldwijd herkend als de route naar diep gedeeld  geluk.
(Cit. Albert Schweitzer)
Het verlangen naar één nieuw groot verhaal, gaat dus over compassie.
Warmte, meeleven. Elkaar inwijden, indopen in een leven van liefde.
Tegelijk is er ook verlangen naar de kleine verhalen van de mensen
en van de dingen die voorbij gaan.
Het verhaal van meneer Frederiks is er één van.
Het praatje bij de kassa van de super hoort daar bij.
Niet uit nostalgie, of feel good maar gewoon.
Zo gewoon dat je het er eigenlijk niet over kunt hebben.

Vandaag staan we even stil aan het begin van een nieuw jaar.
Open en kwetsbaar. Verbonden met dat ene grote verhaal van liefde
ingeweven in jouw eigen kleine verhaal wat er toe doet.
Ingedoopt in het mysterie van liefde.
Want de meeste mensen deugen.
Dat maakt ons weerbaar voor de tijd die komt.

Dopen gaat een heel leven door. Je gaat steeds meer van het leven begrijpen.
Hoe absurd aan de ene kant, hoe kwetsbaar tegelijk.
Dit besef, dit inzicht maakt jouw leven misschien ook wel religieus.
Je gaat een geestelijke weg onder de hoede van de Heilige Geest in jou.
Dat maakt ons weerbaar voor de tijd die komt.